باهشت باهشت گردشگری مشهد
لالایی

امروزه گمان می‌رود برای جذب گردشگر باید هزینه‌های گزاف صرف ساخت هتل‌، مرکز خرید و یا حتی پارک‌های آبی شود که این در جایی که لازم باشد، مطلوب است؛ اما با هزینه‌های کم‌تر هم می‌توان گردشگران را جذب کرد. یکی از مسائلی که گردشگران را کنجکاو به سفر رفتن می‌کند، یافتن نداشته‌های خویش است که درباره‌ی این موضوع به تجربه دریافته‌ایم که ایران می‌تواند با توجه به غنای فرهنگی بالا سرزمینِ یافتن نداشته‌های آنان باشد. یکی از جذابیت‌های بالای فرهنگ عمومی در هر سرزمینی لالایی‌های آن سرزمین است؛ نواهایی که با لحن و ریتم خاص خود به نوعی موسیقی طبیعی در دل هر منظره قدیمی و خاطره نوستالژیک تبدیل می‌شوند. نواهای لالایی تنها آوازی برای خوابیدن نیست، بلکه در درون خود فلسفه‌هایی دارد که علاوه بر استخراج مضامین تربیتی و رسم زندگی کردن در این نواها، می‌توان ردپایی از آرزوهای مادر برای کودک و دل‌نگرانی‌های او در لالایی‌ها یافت.

 
به جرات می‌توان گفت که اگر لالایی و فلسفه‌ی آن به درستی شناخته و به مردم  شناسانده شود‌، این میراث از خطر نابودی رها خواهند شد و همچنین این امکان وجود دارد که از این نواها  به عنوان جاذبه‌ی گردشگری استفاده شود.
  
یکی از نیازهای اصلی همه‌ی کودکان، نیاز به امنیت و آرامش است، یکی از کارهایی که می‌تواند این احساس را به شکلی خوشایند برای آن‌ها به وجود اورد ، خواندن لالایی است. کودک،اولین کلمات، صداها و واژه‌ها را در قالب «لالایی» از زبان پدر و مادر خود  خواهد شنید. خواندن لالایی باعث آشنایی کودک با کلمات جدید نیز خواهد شد.
 
این نتایج در زمانی مطرح شده‌است که محققان، امروزه به این نتایج دست یافته‌اند در حالی که ریشه‌ی لالایی به 4000 هزار سال پیش می‌رسد که در دوران تمدن بابل (عراق امروزی) کشف شده است و این امر نشان می‌دهد انسان‌ها از گذشته‌های کهن به همه‌ی ابعاد زندگی خود توجه داشته‌اند، حال این ابعاد می‌توانست بُعد تغذیه‌ای باشد که با توجه به اقلیم،‌ جغرافیا و سبک زندگی انتخاب می‌کردند یا بعد شنیداری که برای هر برهه از زندگی موسیقی و نوای مخصوص به خود را داشتند.
 
لالایی خراسانی 
 
لالايي‌ها در فرهنگ و اقلیم‌های گوناگون گونه‌های متفاوتی دارد؛ اما عشق به فرزند وجه اشتراک تمامی آن‌ها است، مادر است که به تنهایی همراه مرد و همدم فرزند است اوست که الهه‌ی خانه و زن سخت‌کوش و دلیر زندگی است این زن است که استقامت، صداقت، محبت و احساس را در هم می‌آمیزد و حرف قلب خود را به شکل لالايی با فرزند در ميان می‌گذارد.
 
غالبا ترس از تنهایی و جدایی وجود داشته است و مادران گذشته این احساست خود را در قالب لالایی بیان می کردند و به کودک خود انتقال می‌دادند: 
 
لالا لالا گل سوسَـن
سَرت ور دار لبِت بوسُم
لبت بوسُم كه بـو درَهَ
كه با گل گفت‌وگو دَرهَ 
لالا لالا گل نعنا   
بابات رِفتَه شُدُم تنها
لالا لالا گُل عناب 
 شُدُم از گریه‌هات بی‌تاب
 
در میان لالایی مادر، در وجود نوزاد خود همدمی پیدا می‌کند که مشکلات،نگرانی ها،آرزوهای خود را می‌تواند با او در میان بگذارد و اندکی به آرامش برسد:
 
لالا لالا گل یاسُـم 
  نگین سبز الماسُم
لالا لالا گل پُنبَه   
 
به قربون سرت عمَه
لالا لالا بیا تایَه 
 بخر مخمل بکن سایه
لالا لالا گُل جـارو   
 دِخو رو ای بچی پُر رو
 
مادر با وجود خستگی از بی‌تابی‌های کودک خود اما باز برای او نگران است:
 
لالا لالا گُل پستـه 
 شُدُم از گریه هات خِستَه
لالا لالایِ لالایی 
 برو لولوی صحرایی
برو لولو، برو گم شـو  
 تو از بـِچَم چه می خواهی؟
 
در بین این لالایی ها اعتماد به نفس دادن مادر به فرزند قابل مشاهده است:
 
لالا لالا به گُل مانی  
به آبِ زیر پُل مانی
سحرگاهان که وَرخیزی  
 به خرمن های گُل مانی
 
مادر در دل لالایی نیز مانند روزمره‌ی زندگی آرزوی بهترین‌ها را برای فرزند خود دارد و این آرزو را به این شکل مطرح می‌کند:  
 
لالا لالایِ لالایـی    
 تو رَه دادُم به مُلایی
تو را دادُم که مُلا شی 
 ندادُم از سَرُم وا شی
 
لالا لالایِ لالایـی  
 چُقوکِ زرد صحرایی
تو رَه دادُم که مُلا شی    
ندادُم از سَرُم وا شی
 
لالایی نه تنها برای خواباندن کودک به کار می‌رفته ‌است بلکه جنبه‌ی دعا و نیایش نیز در آن به چشم می‌خورد:
 
لالا لالا به صحرا شی    
به پای تخت زهرا شی
اگر زهرا بِفِرمایَـه     
غلام شاه رضا شی
 
مادر همواره می‌خواهد که او و فرزندش همیشه در کنار هم باشند:
 
لالا لالا گُلُم باشی    
تسلای دِلُم باشی
بخوابی از سَرُم وا شی     
 نِمیری همدُمُم باشی
 
در این لالایی، پدر را در چشم کودک بزرگ می‌کند و خواسته‌ی مادر این است که پسر بتواند جای پدر باشد: 
 
لالا لالا عسل باشی 
 دلُم میخاس پسر باشی
به هر مجلس که بنشینی 
 تو جادارِ پدر باشی...
 
مادر در دل لالایی بنا دارد تا فرآیند تربیتی فرزند خود را نیز دنبال کند و از همین جهت مضامین تربیتی نقش عمده‌ای در شکل‌گیری لالایی‌ها دارند؛ مانند نمونه زیر که در آن توصیه کودک به صبر و آرامش و بردباری دیده می‌شود:
 
لا لا لا لا گلم مَگری
کسی با ته نکِرد قهری
اگِر با تِه کنَِه قهری
خدا مرگش دهد فوری
بخواب ای گُل بخواب ای گُل
 
 برای مادر خواب کودک و طرز صحبت با او بسیار اهمیت دارد:   
 
بخواب ای خرمن سنبـل
بخواب ای گُل که خو دَری
 که میل با شیر گـو دَری
لالا لالا تو خَـو دَری 
 تو میل شیر گـو دَر
که شیر گو خَنَه ی صاحب  
دَمِش مونَه تـو خَو دَری
 
درخواندن لالایی برای آینده‌ی کودک و سربلندی او آرزو می‌کردند و گاهی سلامتی و بعضی اوقات همراه لالایی خود را فدای کودک می‌کردند و آرزوهایی که بعضا آرزوی خود مادر نیز هست را برای او از خدا می‌خواسته‌اند:
 
 لالا لالا گل گـنُدم  
  ِبرِت گهواره می بُِندم
اگر امر خدا باشَه  
 که گهوارت طِلا باشَه
لالا لالاي آلوچه
كه بِچَم مينِ بانوجه
كه بانوج رِه بجُنبانِن
دل بچّم نرِنجانِن
لالا لالا به مِشهد ری  
 به پای تخت حضرت ری
اگر حضرت بِفِرمایَـه   
 تو جاروکشِ مرقد ری
 
لالایی با تاثیر بر روح و جان کودک  خواب آرام را برا او به همراه دارد علاوه بر آن با توجه به تاثیرات گفته شده این موسیقی می‌تواند بر تربیت و زندگی روزمره‌ی کودک تاثیرات مثبت فراوانی بگذارد.
 
لالایی خواندن برای کودک منافاتی با زندگی مدرن امروزی ندارد چرا که اگر والدین به آرامش کودک و توازن او در زندگی‌اش معتقد باشند از خواندن لالایی برای کودک غافل نخواهند شد.
 
توجه به لالایی و فرهنگ آن می‌تواند نقش پر رنگی در ایجاد جاذبه‌های فرهنگی برای گردشگران داشته باشد و از طرفی ابزار مناسبی برای انتقال فرهنگ غنی گذشته به نسل‌های بعد به شمار می‌رود که تمام این موارد در کنار یکدیگر لزوم توجه هر چه بیشتر به این حوزه را تقویت می‌کند.