باهشت باهشت گردشگری مشهد
شب چله

خراسان رضوی امسال شب چله متفاوت با هر سال است؛ اگر چه همه زخم‌های اقتصادی خورده‌ایم و شاید حتی اندوه از دست دادن کسی را در دل داریم که این همه‌گیری موجب آن شده، اما همچنان باید صبر کرد و حداقل‌هایی را که می‌توان انجام داد، رعایت کرد.

شب چله امسال با سال‌های قبل تفاوت بزرگی دارد، اگر سال‌های گذشته همه جمع می‌شدیم حالا بنا بر توصیه‌های بهداشتی همه چیز درست بر عکس شده و باید هر کس در خانه خودش بماند؛ اگر چه ممکن است برخی رعایت نکنند که چوب این بی‌مبالاتی را یا خود خواهند خورد و یا به جامعه خواهند زد اما بسیاری هم تصمیم دارند به احترام سلامتی خود و عزیزانشان این چله را به دور از هم و با یاد هم بگذرانند.

به سراغ چند تن از فعالان فرهنگی و هنری رفتیم و از آن‌ها پرسیده‌ایم چله را چگونه خواهند گذراند. برخی هنرمندان از طریق فضاهای مجازی برنامه دارند و برخی پیشنهاداتی برای گذراندن این شب؛ که اگر چه دور هم بودنش زیباست اما امسال دوریش زیباتر و مسئولانه‌تر است.

یک کلیپ برای بلندترین شب سال

بابک اخلاقی خواننده است، او گفت: با توجه به شرایط کنونی کشور و همه گیری کووید- ۱۹ امسال دور همی شب یلدا را نخواهیم داشت، هر چند دوست داشتیم همه اعضاء خانواده، در کنار هم باشیم، بنا به شرایط حساس کنونی سعی می‌کنیم در خانه برای خودمان جشن بگیریم و به مردم عزیز نیز پیشنهاد می‌کنم شب یلدا را در خانه بگذرانند؛ چراکه امسال می‌گذرد و انشاءالله سال آینده این جریان و این روزها به پایان خواهد رسید و می‌توانیم با شکوه‌تر در کنار خانواده و آشنایان این شب را برگزار کنیم. امیدوارم این طور نباشد که نادیده بگیریم و اتفاق ناگواری بیفتد و بعد یک عمر پشیمان شویم.

وی اظهار کرد: امسال ما نیز همانند بسیاری از هنرمندان دیگر برای مردممان برنامه خاصی را تدارک دیده‌ایم یکی از کارهایی که امسال قرار هست برای مردم داشته باشیم به صورت یک ویدئو کلیپ خواهد بود که شب یلدای خودشان را به واسطه آن بتوانند خاطره‌انگیز کنند، این ویدئو کلیپ هم در شب یلدا برای همه هموطنان و علاقه‌مندان پخش خواهد شد.

یلدا

با کتاب در چله؛ به احترام آن‌ها که در خط مقدم سلامت هستند

اما در ادامه مصطفی بیان، داستان‌نویس و دبیر انجمن داستان سیمرغ نیشابور گفت: به نظر من، ما در این برهه زمانی باید به فکر دوستانی باشیم که در خط مقدم سلامت هستند در حال حاضر خیلی راحت می‌توانیم با استفاده از امکانات مجازی جویای احوال  اقوام باشیم و تا آنجا که می‌توانیم به صورت حضوری همدیگر را نبینیم تا هر چه زودتر این بیماری از بین برود و بتوانیم همچون سابق دور هم جمع شویم در این شب‌های پاییز و زمستانی که در پیش داریم توصیه می‌کنم فیلم‌های خوب ببینیم و کتاب خوب بخوانیم.

وی مطرح کرد: فرصت را غنیمت می‌شمارم و کتابی پیشنهاد می‌کنم و می‌دانم که حال و هوای کتاب نزدیک است به این مناسبت، کتاب «تا سر زلف عروسان سخن» محمود دولت‌آبادی پژوهشی است که ایشان درباره ادبیات کهن ایران و مطالعاتی که در طول دهه‌های گذشته زندگی خود داشته و به صورت چکیده‌وار جمع‌آوری کرده است؛ خود محمود دولت‌آبادی هم در مقدمه کتاب اشاره می‌کند که این کتاب نشانی باشد برای جوانانی که سراغ او می‌آیند و از او راهنمایی می‌خواهند که چه آثاری از ادبیات قدیم پارسی را مطالعه کنند. در مقدمه این کتاب هم می‌توانیم ببینیم که ایشان نگاهی داشته به تاریخ طبری، تاریخ بخارا، سفرنامه ناصر خسرو، تاریخ بیهقی، نوروزنامه، اسرارالتوحید، تذکره‌الاولیا، گلستان سعدی، شمس تبریزی و حتی هزار و یک شب، این کتاب بسیار خوب است و برای کسانی که فرصت ندارند ادبیات قدیم پارسی را مطالعه داشته باشند؛ چه بهتر که بتوانیم از نگاه محمود دولت‌آبادی چکیده‌ای از مطالعاتی که خودش در طول دهه‌های زندگیش داشته و جمع‌آوری کرده، مطالعه کنیم؛ این کتاب توسط نشر چشمه منتشر شده و دعوت می‌کنم از دوستان که این کتاب را بخوانند و از ادبیات کهن پارسی که سرمایه ارزشمندی است، لذت ببرند.

بیان عنوان کرد: امیدوارم امسال یلدا را بدون آنکه دور هم جمع شویم، بگذرانیم تا بیش از این به کادر درمان فشار وارد نشود و سال‌های آتی همچون گذشته همگی دور هم جمع شویم و در مورد کتاب و ادبیات و فرهنگ و هنر سرزمینمان رویاروی صحبت کنیم.

حداقل در خانه‌های خودمان حافظ خوانی‌ها و شاهنامه‌ خوانی‌ها را داشته باشیم

فرهاد وحدتی‌نژاد نیز شاعر و خواننده است، او نیز اظهار کرد: با توجه به شرایط موجود و بیماری که بیشتر از یک سال فراگیر شده است و متاسفانه جان بسیاری را گرفته است و عزیزان بسیاری را راهی گورستان‌ها کرده است، بهتر این است که آیین‌های سنتی از جمله شب یلدا را که یکی از ارزشمندترین آن‌هاست، به شکل مجازی و دور از همدیگر برگزار کنیم، تا خدای نا کرده زنجیره بیشتر از این به درازا نکشد و هرچه زودتر از شر این ویروس ملعون خلاص بشویم.

وی ادامه داد: ما ایرانی‌ها از دیر باز به همنشینی و دور هم بودن علاقه دیرینه داشته‌ایم و شاید کمی برایمان سخت باشد که بتوانیم این وضعیت را تحمل کنیم، مخصوصا که همیشه شب یلدا و دید و بازدیدهای جشن باستانی نوروز همه حلاوت و شیرینیش به همین دیدارها بوده است. امیدوارم توصیه‌های بهداشتی رعایت بشود تا بیش از این اتفاق ناگواری برای هیچ کدام از ما به وقوع نپیوندد.

وحدتی‌نژاد بیان کرد: به نظر من، بهتر است که در این شب این آیین سنتی را در خانه‌های خودمان داشته باشیم، از دیرباز همیشه حافظ خوانی در شب یلدا بین خانواده‌ها رایج بوده است و همیشه خویشاوندان دور هم جمع می‌شدند و حافظ و فردوسی و... می‌خوانند، اما حالا متاسفانه سطح مطالعه در جامعه به شدت پایین آمده است و اکثرا اطلاعات و خود را از فضای مجازی استخراج می‌کنند و این به نظرم خیلی اتفاق ناگواری است که اصلاح و درست کردن آن نیازمند یک برنامه‌ریزی فرهنگی و آموزشی درست و پایه‌ای است. تا به الان هیچ اتفاقی در این زمینه رخ نداده است و ما روز به روز به سمت دور شدن از آیین‌ها و فرهنگ‌ها و آموزه‌های ملی خود پیش می‌رویم که این اتفاق برای نسل‌های آینده خیلی ناگوارتر هم خواهد بود.

وی اظهار کرد: با این حال بهتر است تا وقتی هنوز اخگری از آن باقی مانده است، حداقل در خانه‌های خودمان این حافظ خوانی‌ها و شاهنامه‌ خوانی‌ها را داشته باشیم. به هر حال آیین‌ها و فرهنگ‌های خودمان را زنده نگه داریم.

به آیین‌های ملی عمیق‌تر بنگریم

این خواننده افزود: مطلب دیگر اینکه چون خودم در بطن آن هستم و کار می‌کنم و متاسفانه در این عصر و در این زمان مغفول مانده است، موسیقی ایرانی است که به شدت در گوشه‌ای و در کنج خلوتی خزیده و جای خود را به موسیقی‌های مصرفی و بازاری داده است که بهتر است به پاس این مناسبت ملی اندکی هم گوش جانمان را به این نغمه‌های جاودانه بسپاریم، حقیقتا تمام دنیا سر تعظیم بر این نغمه‌ها فرود می‌آورند و ما همچنان غفلت می‌ورزیم و این موسیقی را اکثرا چندان وقعی نمی‌نهیم و برایش ارزشی نمی‌گذاریم.

وی مطرح کرد: این سخن را به درازا نمی‌کشانم و می‌خواهم بگویم همه  این‌ها می‌تواند به مقوله شب یلدا ختم شود که چقدر این آتش افروخته، رو به خاموشی گراییده است و ما فقط نامی از آن داریم و چندان دیگر نمی‌توان به عنوان مناسبت ملی میهنی از آن یاد کرد و حتی خیلی از ما که با هنر سر و کار داریم، به چند و چون این مناسبت‌ها و آیین‌ها آگاه  نیستیم و این از نظر من اتفاق دردناکی است. باید به این مناسبت‌ها و آیین‌ها عمیق‌تر نگریست.

وحدتی‌نژاد گفت: در مجموع، برای شب یلدای امسال امیدوار هستم که همگی موازین بهداشتی را رعایت کنیم و امیدوارم که سال آینده دوباره مثل هر سال دور هم جمع شویم منتهی این بار نه فقط یک جمع شدن معمولی بلکه سعی کنیم همان طور که آیین‌های مذهبی را با تمام نکات و با تمام لایه‌های پنهانش اجرا می‌کنیم، آیین‌های ملی و میهنی خود را نیز به همین شکل پاس بداریم و تنها به یک همنشینی اجباری از سر رفع تکلیف بسنده نکنیم.

پیشنهادم به دوستان هنرمندم این است که از طریق مجازی مهمان خانه‌های مردم شوند

حافظ

محسن کریمی نیز که در زمینه موسیقی فولکلور فعالیت دارد، با این شعر سخن خود را آغاز کرد: «از غم عشقت دل شیدا شکست/ شیشه می در شب یلدا شکست/ خال لبت زنده کند مرده را/ رونق بازار مسیحا شکست»

وی ادامه داد: ما امسال یلدای متفاوتی داریم آن هم به خاطر شیوع ویروس کرونا که نمی‌گذارد ما در کنار عزیزانمان شب را سپری کنیم، سال‌های قبل ما خواهر و برادرها خانه پدر جمع می‌شدیم ایشان برای ما حافظ می‌خواندند و از داستان‌های قدیمی می‌گفتند و همین طور ساز و آواز بود.

وی ادامه داد: ولی امسال تصمیم داریم با یک تماس تلفنی تصویری این شب را به ایشان تبریک بگوییم و از خدا برای ایشان آرزوی سلامتی کنیم پیشنهاد من به همه عزیزان همین است که از دور هم جمع شدن پرهیز کنند تا انشاالله این ویروس هر چه زودتر از این کشور و این دنیا برود و شرش از سر ما کم شود از همین جا تشکر می کنم از کادر پزشکان و پرستاران به خاطر زحمات شبانه روزی آن‌ها و فکر می‌کنم باید به احترام آن‌ها هم که شده رعایت دستورات بهداشتی را داشته باشیم.

این نوازنده دوتار گفت: در شب یلدا یک لایو موسیقی خواهم داشت و امیدوارم مورد پسند عزیزان قرار بگیرد پیشنهاد من هم به دوستان هنرمندم همین است که اگر نوازنده سازی هستند یا خواننده، در حد ۱۰ یا ۱۵دقیقه مهمان خانه‌های مردم شوند و دل مردم را شاد کنند.

امسال باید از فضای‌ مجازی نهایت استفاده را ببریم

حسین پورقلی‌یام شاعر است، او نیز بیان کرد: به نظر من با توجه به شرایط خاص امسال بر عکس هر سال‌ که توصیه این بود که در فضای‌ مجازی نباشیم  و به‌ مهمانی‌ و گپ و گفت مشغول شویم، امسال باید از فضای‌ مجازی نهایت استفاده را ببریم و به جای جمع شدن‌های‌ گسترده فامیل از طریق دیدارهای‌ مجازی یلدا را با دیگر عزیزان  قسمت‌ کنیم.

وی ادامه داد: ویژه برنامه شب یلدای‌ شبکه هفت یا همان آموزش سابق با فضایی‌ طنز ادبی و فرهنگی با اجرای‌ آقای رضا رفیع "خالق قندپهلو" برگزار می‌شود و بنده هم به عنوان شاعر و میهمان‌ این افتخار را دارم تا با خواندن‌ اشعار طنز، سهم کوچکی‌ در حال خوش یلدای‌ مردم داشته باشم. خود بنده شب یلدا را دور از خانواده و مشغول اجرای برنامه هستم و خدا را شکر می‌کنم که امکان ارتباط مجازی و از راه دور در کنار خانواده بودن را دارم و اما سال پیش بیتی‌ در مورد یلدا داشتم‌ که گویا به حال و هوای خیلی‌ها می‌خورد و حسابی بازتاب داشت‌، اینجا هم می‌خواهم آن را بیاورم:

«برای ما که نداریم‌ دلبری،‌ یلدا
بلند نیست‌ عزیزان‌ دچار اطناب ست‌»

اگر چه سخت اما دور از هم به یاد هم و به خاطر هم می‌توانیم از دورهمی یک شبه یلدای امسال چشم بپوشیم تا یک عمر پشیمان نشویم.